Artykuły
Charakterystyka gotyku
Termin architektura gotycka wywodzi się ze stylu w architekturze europejskiej okresu późnego średniowiecza, od około połowy dwunastego do początku szesnastego wieku. Za idealny przykład konstrukcji w stylu gotyckim uważana jest gotycka katedra. W rzeczywistości okres ten był także okresem rozwoju architektury świeckiej (mieszczańskiej oraz rezydencjonalnej). Architektura gotycka w zamierzeniu jej twórców miała w idealny sposób odzwierciedlać boską naturę oraz wielbić Boga. Strzelista oraz duża bryła kościoła stała się symbolem czasów, gdzie religijność nie tylko łączyła w sobie wyprawy krzyżowe oraz wzbudzała pragnienie wzniesienia się ku Bogu. W bryle dominują kierunki pionowe. Ich powtarzalność w bliskim sąsiedztwie, rozczłonkowanie bryły, delikatna dekoracja tworzyły budowle ekspresyjne ale przede wszystkim lekkie. Barwne światło, które przenikało do wnętrza przez wysokie witraże stwarzało wrażenie uduchowienia, a powtarzające się we wnętrzu wertykalne linie oraz znaczna odległość do sklepienia kierowała wzrok ku górze. Nazwa gotyk, czy pojęcie gotycki, zostało wykorzystane po raz pierwszy w połowie piętnastego wieku przez L.B. Albertiego. Było to pejoratywne oznaczenie, które opisywało wytwory kultury, która wówczas uważana była za prymitywną oraz barbarzyńską. Negatywną ocenę stylu gotyckiego potwierdził Giorgio Vasari w szesnastym wieku. Dla ludności italskiej gotyckie formy architektoniczne były tak samo obce oraz niezrozumiałe, jak poprzedzający go romanizm. Więc architektura, a także styl gotycki nie mają żadnego historycznego związku z plemieniem Gotów.Styl gotycki nazywano również stylem ostrołukowym. Jednak i ta definicja nie jest właściwa. Ostry łuk pojawiał się nie tylko w architekturze gotyku. Znaleźć go można było również już (i to wcześniej) w stylu romańskim i w architekturze islamu. Gotyk powstał około 1120 roku we Francji, następnie był stopniowo przejmowany przez pozostałe państwa (na początku, ok. 1175 przez Anglię, po 1200 roku przez Niemcy). Miejscem gdzie narodził się gotyk był region Ile-de-France, jednak pewne rozwiązania konstrukcyjne umożliwiające jego powstanie (np. sklepienie krzyżowo-żebrowe) pojawiały się już na przełomie jedenastego oraz dwunastego wieku w Normandii, północnych Włoszech oraz Anglii. Łuk ostry pojawia się np. w Burgundii, m.in. w sklepieniu kościoła benedyktynów w Cluny z przełomu XI oraz XII wieku. Etapy, które bezpośrednio poprzedzające ukształtowanie się architektury gotyckiej miały ilustrować kościoły klasztorne w Saint-Germer-de-Fly (dep. Oise) oraz Saint Martin-des-Champs (Paryż). Łuk ostry, złożony najczęściej z 2 odcinków kół, razem z rozwojem gotyku stał się niejednokrotnie coraz bardziej skomplikowany. W Anglii pojawił się tzw. łuk Tudorów, łuk ten przybierał formę tzw. oślego grzbietu, a nad małymi otworami pojawiał się tzw. łuk kotarowy. Sam fakt pojawienia się coraz ostrzej budowanego łuku nie jest najistotniejszą charakterystyką gotyku. O wiele większe znaczenie miało odejście od przestrzeganej wcześniej rygorystycznej zasady wiążącej wysokość strzałki łuku z jego rozpiętością. Zmianie ulegała również metoda budowania sklepień krzyżowych przez wykorzystanie żeber podpierających kolebki. To z kolei, w połączeniu ze zmianami kształtu łuku, pozwalało na znaczną dowolność w kształtowaniu rozwiązań sklepień przekrywających nawy. Dla odciążenia filarów część sił przenoszących się ze sklepienia przerzucono za pośrednictwem łęków na stawiane poza obrysem bryły kościoła tzw. wieże sił.